Chiêm ngưỡng "Nhà trăm cột" hơn 120 năm tuổi ở Tây Ninh

Mỗi cột gỗ, mỗi đường chạm khắc tại "Nhà trăm cột" đều kể câu chuyện về sự tài hoa của nghệ nhân xưa. Hơn một thế kỷ trôi qua, công trình vẫn bền vững, trở thành điểm nhấn đặc sắc trong kho tàng di sản kiến trúc nghệ thuật quốc gia.

Chiêm ngưỡng

Con đường nhỏ dẫn vào ấp Cầu Ngang, xã Long Hựu (tỉnh Tây Ninh), "Nhà trăm cột" kiệt tác kiến trúc gỗ hơn một thế kỷ tuổi giữa miền quê Tây Ninh. Công trình gây ấn tượng bởi quy mô bề thế trên khuôn viên hơn 4.000 m² cùng hệ thống 120 cột gỗ quý được chế tác công phu.

Chiêm ngưỡng

Tên gọi "Nhà trăm cột" đã trở nên quen thuộc với nhiều thế hệ người dân địa phương, dù thực tế công trình có tới 120 cột. Theo chủ nhân hiện nay là bà Trần Thị Ngõ (79 tuổi), tên gọi này được ông nội bà là ông Trần Văn Hoa đặt từ những ngày đầu xây dựng và lưu truyền cho đến hôm nay.

Chiêm ngưỡng
Chiêm ngưỡng
Chiêm ngưỡng

Công trình được khởi công từ năm 1898, dưới triều vua Thành Thái. Sau 3 năm mới hoàn thành phần thô. Hai năm tiếp sau đó hoàn thiện phần nội thất và thêm một năm nữa dành cho chạm khắc trang trí, tới năm 1904 mới chính thức hoàn thành.

Chiêm ngưỡng
Chiêm ngưỡng

Để tạo nên công trình đồ sộ này, gia chủ đã mời những nghệ nhân làng Mỹ Xuyên (Thừa Thiên Huế) nơi nổi tiếng với nghề chạm khắc gỗ truyền thống vào Nam thi công. Chính vì vậy, dù tọa lạc giữa vùng đồng bằng Nam Bộ, ngôi nhà vẫn mang đậm dấu ấn kiến trúc cung đình Huế.

Chiêm ngưỡng
Chiêm ngưỡng
Chiêm ngưỡng

Khác với nhiều ngôi nhà rường truyền thống, hệ khung của "Nhà trăm cột" được thiết kế theo lối đặc biệt, không sử dụng hàng cột cái ở giữa mà liên kết các cặp cột bằng hệ thống xà ngang chắc chắn. Kết cấu này vừa tạo không gian rộng, vừa thể hiện trình độ kỹ thuật xây dựng vượt bậc của những người thợ cách đây hơn một thế kỷ.

Chiêm ngưỡng
Chiêm ngưỡng
Chiêm ngưỡng

Điều làm nên giá trị đặc biệt của Nhà trăm cột không chỉ nằm ở quy mô mà còn ở nghệ thuật chạm khắc gần như phủ kín toàn bộ hệ thống vì kèo, xuyên, xà và cột. Mỗi mảng chạm là một tác phẩm nghệ thuật với những đường nét mềm mại, tinh xảo. Các đề tài truyền thống như Tứ linh (Long - Lân - Quy - Phượng), Tứ quý (Mai - Lan - Cúc - Trúc), Bát quả... được thể hiện sống động trên nền gỗ quý.

Chiêm ngưỡng
Chiêm ngưỡng
Chiêm ngưỡng
Chiêm ngưỡng

Toàn bộ công trình được xây dựng từ những vật liệu bền vững và quý hiếm. Nền nhà bằng đá tảng cao gần một mét, lát gạch tàu lục giác; hệ thống cột, kèo được làm từ các loại gỗ cẩm lai, gỗ đỏ, gỗ mật và gỗ mun - những loại gỗ nổi tiếng về độ cứng và tuổi thọ.

Chiêm ngưỡng

Theo bà Trần Thị Ngõ, trải qua nhiều biến cố lịch sử, gia đình luôn nỗ lực gìn giữ công trình gần như nguyên trạng. Nhiều cấu kiện gỗ, hoa văn chạm khắc vẫn giữ được vẻ sắc nét dù đã trải qua hơn 120 năm mưa nắng. Không chỉ là tài sản của một dòng họ, "Nhà trăm cột" ngày nay còn trở thành điểm đến của nhiều nhà nghiên cứu, kiến trúc sư, sinh viên và du khách yêu thích văn hóa truyền thống.

Chiêm ngưỡng

Đại diện UBND xã Long Hựu (tỉnh Tây Ninh) cho biết, vào năm 1997, công trình được Bộ Văn hóa - Thông tin (nay Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch) xếp hạng Di tích kiến trúc nghệ thuật cấp quốc gia, ghi nhận những giá trị đặc sắc về lịch sử, kiến trúc và mỹ thuật.

Chiêm ngưỡng "Nhà trăm cột" hơn 120 năm tuổi ở Tây Ninh.

Tham khảo thêm
Chiêm ngưỡng tuyệt tác trái cây trên nóc nhà Nam bộChiêm ngưỡng
Tham khảo thêm
Chiêm ngưỡng sắc vàng trải dài bất tận tại Đồng Tháp MườiChiêm ngưỡng
Tham khảo thêm
Chiêm ngưỡng ngôi đền gần 600 tuổi có nghệ thuật kiến trúc độc đáo ở xứ NghệChiêm ngưỡng